SVOK, het CSG Jan Arentsz in Alkmaar en het Atlas College in Hoorn zijn eind 2023 een samenwerking aangegaan om praktijkgericht onderzoek in het voortgezet onderwijs te initiëren, stimuleren en te bevorderen. Het instellen van een Auctoraat speelt hierin een belangrijke rol.
Serieus werken aan kansengelijkheid
Het Auctoraat is een vindplaats én werkplaats voor onderzoek; het verbindt praktijk en theorie, onderwijs en onderzoek, en met de resultaten – van hele kleine vragen tot grote vragen – werken we aan verbetering van het onderwijs. Dit is het eerste Auctoraat in de Onderwijsregio Noord-Holland Noord. Als het centrale thema hebben we gekozen voor ‘kansrijk onderwijs’.
Het Auctoraat werkt hierin samen met andere VO-scholen, het PO, het MBO, en het HO. In afstemming met de rectoren/directeuren van de deelnemende besturen stelt de Auctor een onderzoeksgroep samen waarin experts, collega’s en partners participeren en in gezamenlijkheid werken aan een onderzoeksprogramma.
Lees hier meer over het onderzoeksprogramma.
Onderzoek door kenniskringleden
Maarten Post (2026). De beschermingsparadox in de brugklas. Auctoraat Kansrijk Onderwijs.
Dit onderzoek van Maarten Post verkent de beschermingsparadox bij de overgang van primair naar voortgezet onderwijs. Uit interviews met teamleiders en zorgcoördinatoren blijkt dat formele regels, beleidsvrijheid, informele praktijken en ouderlijk kapitaal samen kansenongelijkheid beïnvloeden. Beschermende keuzes, bedoeld om leerlingen succes te laten ervaren, leiden vaak tot risicomijdende plaatsing en beperken juist ontwikkelingskansen, vooral voor leerlingen met minder cultureel kapitaal.
Anja Schouten – Borgemeester (2026). Taal als (on)gelijkmaker. Taaldenkgesprekken in het VSO. Auctoraat Kansrijk Onderwijs.
Dit onderzoek van Anja Schouten onderzoekt hoe taal-denkgesprekken en leerkrachtinteractievaardigheden bijdragen aan kansrijke taal- en denkontwikkeling van leerlingen in het voortgezet speciaal onderwijs. Analyse van observaties, toetsgegevens en vragenlijsten laat zien dat sterke interactievaardigheden samenhangen met meer taalproductie, vooral bij leerlingen met spraak-taalproblemen. Bewustwording bij leerkrachten veranderde hun gedrag niet direct kwantitatief, maar leidde wel tot kwalitatief rijkere gesprekken en meer consistente taalontwikkeling van leerlingen.
Lisa Kiewit (2026). Hoe kunnen docenten de meertaligheid van leerlingen inzetten en benutten in het onderwijs? Een praktijkonderzoek. Auctoraat Kansrijk Onderwijs.
Dit onderzoek van Lisa Kiewit inventariseert hoe docenten binnen SVOK aankijken tegen meertaligheid en in hoeverre zij de thuistalen van leerlingen benutten in hun onderwijs. De resultaten laten zien dat veel docenten de meerwaarde van meertaligheid erkennen, bijvoorbeeld voor taalbewustzijn, identiteitsontwikkeling, motivatie en taalverwerving. Tegelijkertijd bestaan er nog terughoudendheid en misverstanden, vooral over het gebruik van thuistalen tijdens de les. Docenten geven aan behoefte te hebben aan concrete voorbeelden, scholing en praktische handvatten om talensensibilisering en functioneel meertalig onderwijs vorm te geven. Het onderzoek concludeert dat bewustwording, professionalisering en een gezamenlijk talenbeleid nodig zijn om meertaligheid beter te benutten als middel voor kansrijk onderwijs. Lisa heeft ook een samenvatting gemaakt en praktische tips voor docenten.
Meer informatie over het Auctoraat: www.auctoraat.nl